رفتن به نوشته‌ها

زاویه خشونت و حاشیه امنیت در زندگی زنان مهاج

این وضعیت در مورد زنان مهاجر نیز صدق می کند. مهاجرت شرایط تازه ای را در ساختار خانواده ایجاد می کند که بر همه ابعاد زندگی اعضای آن، از جمله میزان بروز رفتارهای ناهنجار، میان زن و مرد و فرزندان آنها تاثیر می گذارد. مهاجرت به دلایل مختلف در همه دوره ها و در گوشه و کنار جهان رخ داده است. اما روند این پدیده در چند دهه اخیر سیر صعودی داشته است. مثلا از انقلاب اسلامی تا کنون نزدیک به سه میلیون ایرانی کشور خود را به قصد کشورهای مختلف ترک کرد ه اند. اولین نگاه: زنان در مهاجرت نه اینکه صحبت از برتری ها باشد یا کمبودها. صحبت از ارزش و ضد ارزش هم نیست. حرف این است: قصه زنان مهاجر و پناهنده از ابعادی، متفاوت است با مردانشان. بریتانیا یکی از کشورهایی است که مهاجران ایرانی بسیاری را در خود جای داده است. تفاوت عمده فرهنگ ها و شیوه مواجهه با فردیت زنان در بریتانیا و ایران دلیل عمده چالش هایی است که برخی خانواده های مهاجر ایرانی در این کشور با آنها مواجه می شوند حکایت هزار و یک مشکل است که عده ای از زنان در مبارزه با آنها بالاخره پیروز می شوند و عده ای دیگر نه. قصه دوری از وطن، قصه چگونگی طی کردن این راه است؛ راهی که به اعتقاد برخی به سختی هایش می ارزد و به نظر بعضی دیگر ارزش ندارد. بسیاری از زنان و به ویژه زنان ایرانی که به دلیل فرهنگ بومی، اولین وظیفه خود را حمایت و رسیدگی به فرزندان و مدیریت امور خانه می دانند معمولا بیشتر اوقات خود را درخانه می گذرانند. اما از آنجایی که به دلیل محدودیت ها در مهاجرت، همیشه همان نمی شود که می خواهند، گاه به زندگی در شرایطی تن می دهند که نمی خواهند؛ و همین می شود نقطه شروع برخی سرخوردگی ها و آسیبهای روانی که طبعا دیر یا زود به خانواده هم منتقل خواهد شد. چند قدم جلوتر: زنان ایرانی در بریتانیا بریتانیا یکی از کشورهایی است که مهاجران ایرانی بسیاری را در خود جای داده است. تفاوت عمده فرهنگ ها و شیوه مواجهه با فردیت زنان در بریتانیا و ایران دلیل عمده چالش هایی است که برخی خانواده های مهاجر ایرانی در این کشور با آنها مواجه می شوند. اما درد مشترک همچنان به قوت خود باقی ست: زنانی که غالبا در مملکت خودشان با حقوق قانونی شان نا آشنا هستند در کشوری که به آن مهاجرت کرده اند نیز تا مدتها نا آگاه باقی خواهند ماند. مگر اینکه به مدد خدمات مشاوره ای حقوقی از برخی بندهای قانون که به آنها نیاز پیدا می کنند با خبر شوند. زنانی که غالبا در مملکت خودشان با حقوق قانونی شان نا آشنا هستند در کشوری که به آن مهاجرت کرده اند نیز تا مدتها نا آگاه باقی خواهند ماند. مگر اینکه به مدد خدمات مشاوره ای حقوقی از برخی بندهای قانون که به آنها نیاز پیدا می کنند با خبر شوند تفاوت قوانین مربوط به زنان و خانواده در ایران با اروپا و حق و حقوقی که کشوری مانند بریتانیا برای زنان قائل است، گروهی از زنان ایرانی مهاجر را به فکر وا می دارد؛ به فکر احیای برخی حقوق از دست رفته یا زنده کردن هویت فردی شان که در کشور خودشان از کف داده اند . البته شاید نیازی به یاد آوری نباشد که در جامعه زنان ایرانی – با وجود همه محدودیت های موجود- کم نیستند زنانی که در زمینه های مختلف راه خود را گشوده و ازحداقل امکانات، حداکثر استفاده را کرده اند. در هر حال آنچه مثل روز روشن است این است که تفاوت اصول قانونی و فرق فرهنگ ها مانند حلقه های یک زنجیر به هم متصل اند و این تفاوت ها به اختلاف تعابیر وتعریف ها می انجامد. به عنوان مثال خشونت خانوادگی از نظر زن ایرانی و زن بریتانیایی دو مفهوم متفاوت دارد. بسیاری از زنان ایرانی نمی دانند که خشونت گفتاری ( verbal abuse ) خود از مصادیق بارز خشونت خانوادگی در بریتانیا محسوب می شود و در قانون این کشور مرد حق ندارد حتی به صورت گفتاری همسر خود را به هرشکلی تهدید یا به او توهین کند. مرد ایرانی بر اساس قوانین ایران می تواند از همسر خود به دلیل عدم تمکین شکایت کند اما زنان در بریتانیا و البته بسیاری دیگر از کشورها این حق را دارند که اگر از سوی همسرشان به داشتن رابطه جنسی مجبور شوند به محاکم قانونی شکایت و مردشان را به تجاوز متهم کنند. مرد ایرانی بر اساس قوانین ایران می تواند از همسر خود به دلیل عدم تمکین شکایت کند اما زنان در بریتانیا و البته بسیاری دیگر از کشورها این حق را دارند که اگر از سوی همسرشان به داشتن رابطه جنسی مجبور شوند به محاکم قانونی شکایت و مردشان را به تجاوز متهم کنند خلاصه اینکه مواجهه با تفاوتهای ساختاری در فرهنگ و قوانین مربوط به زنان در مهاجرت به بریتانیا دو وضعیت ایجاد می کند: یا زنان با اطلاع پیدا کردن از حق و حقوقی که برایشان متصور است به استفاده صحیح از آن می پردازند و از آن بهره می برند و یا به دلیل مواجهه ناگهانی با حقوق تازه، خواسته یا نا خواسته از امکانات قانونی موجود سوء استفاده می کنند. مرد ایرانی، قانون بریتانیایی “فوزیه کریمی”، مسئول پروژه زنان در سازمان خیریه “جامعه ایرانیان بریتانیا”، می گوید این پروژه تلاش می کند به زنان مهاجر ایرانی در مشکلات خانوادگی کمک کند و آنها را از قوانین بریتانیا و راههای استفاده از آن آگاه کند. خانم کریمی می گوید، مشکلات زنان ایرانی عمدتا ناشی از مهاجرت نیست؛ بلکه در مهاجرت پر رنگ می شود و نمود پیدا می کند. وی بر اساس تجربه ای که در بررسی مسایل زنان ایرانی در بریتانیا کسب کرده، می گوید، اولین موضوعی که درمشکلات خانوادگی زنان ایرانی مهاجر در این کشور نمود پیدا می کند، این است که آنها در این کشور مجال می یابند، هویت فردی که در کشور خودشان گم کرده اند، پیدا کنند. حدود ۷۰ درصد مراجعان به این تشکیلات، به گفته خانم کریمی، خواهان طلاق اند و ۴۰ در صد از این ۷۰ درصد با مشکلات جدی مواجهند. مسئول پروژه زنان جامعه ایرانیان بریتانیا زنان مهاجر ایرانی در مقایسه با مردان، سریع تر جذب جامعه می شوند، از کلاسهای زبان و کلاسهای تقویت مهارتهای شغلی بیشتر استفاده می کنند و فردیت از دست رفته شان را با علاقه و با استفاده از شرایطی که در اختیارشان قرار می گیرد، احیا می کنند فوزیه کریمی این فعال امور زنان در بریتانیا می گوید زنان مهاجر ایرانی در مقایسه با مردان، سریع تر جذب جامعه می شوند، از کلاسهای زبان و کلاسهای تقویت مهارتهای شغلی بیشتر استفاده می کنند و فردیت از دست رفته شان را با علاقه و با استفاده از شرایطی که در اختیارشان قرار می گیرد، احیا می کنند. در مقابل، برای مردان ایرانی پذیرفتن تغییرات و پرداختن اجباری به کارهایی که ممکن است مورد علاقه آنها نباشد، آسان نیست و آنها را از نظر روحی تحت فشار قرارمی دهد. مشکلات ناشی از همین فشارها اختلافات خانوادگی را دامن می زند. زنان ایرانی که گاه بعد از درگیریهای فیزیکی با همسرانشان و یا حتی توهین هایی که به آنها می شود از خانه های خود فرار می کنند از سوی مسئولان پروژه زنان “جامعه ایرانیان” به خانه های امن معرفی می شوند. خانه هایی که هیچ کس، نشانی آنها را نمی داند تا مبادا امنیت ساکنان آن به مخاطره بیافتد. کارکنان خانه های امن با حمایت از زنان خشونت دیده به آنها در تهیه مسکن، مسایل حقوقی و امرار معاش کمک می کنند. در خانه های امن رسیدگی به زنانی که با فرزند یا فرزندانشان به این خانه ها پناه می برند، اولویت دارد. با این همه، خانه امن ویژه زنان ایرانی در بریتانیا وجود ندارد. به اعتقاد خانم کریمی، با توجه به فرهنگ ویژه ایرانی و طرز فکر منشعب از آن بهتر بود اگر زنان ایرانی در بریتانیا خانه های امن مخصوص به خود را داشتند. مسئول پروژه زنان جامعه ایرانیان بریتانیا برای مردان ایرانی پذیرفتن تغییرات و پرداختن اجباری به کارهایی که ممکن است مورد علاقه آنها نباشد، آسان نیست و آنها را از نظر روحی تحت فشار قرارمی دهد. مشکلات ناشی از همین فشارها اختلافات خانوادگی را دامن می زند فوزیه کریمی فوزیه کریمی در باره مردان ایرانی متهم به خشونت علیه همسرانشان می گوید: “آنها غالبا معتقدند بگو مگوهایشان با همسرانشان تنها در حد یک دعوای معمولی بوده و دعوای بین زن و شوهر هم چیز ساده ایست و بالاخره اتفاق می افتد. از سوی دیگر هم عکس العمل زنان و طلب استمداد آنها از دست اندرکاران، قابل قبول بیشتر مردان ایرانی نیست و همین مساله آنها را خشمگین تر می کند.” به گفته خانم کریمی به همین دلیل برخی زنان هم صرفا برای درد دل به تشکیلات ویژه زنان پناه می آورند و از ترس تشدید خشونت همسرانشان حاضر به انجام هیچ حرکت قانونی نیستند. او آشنا کردن خانواده ها و به ویژه زنان با قانون و نحوه بهره گیری از آن را بسیار مهم می داند. چون با توجه به شرایط موجود در قوانین بریتانیا، برخی نا آگاهی ها ممکن است موجب از هم پاشیدگی ناخواسته زندگی ها شود. نکاتی چند در باب خانه های امن زنان در بریتانیا: – زنانی که به دلیل خشونت خانگی و یا تهدید از سوی همسر، شریک سابق و یا کنونی زندگی خانه خود را ترک می کنند می توانند در خانه های امن (refuges یا shelters) ساکن شوند. – آدرس این اماکن برای تامین امنیت ساکنان آن مخفی نگه داشته می شود. – مراجعان مرد به این اماکن راه ندارند. – اگر زنان در محله و یا شهر خود احساس امنیت نداشته باشند به شهرهای دیگر منتقل می شوند. – خانه هایی که زنان خشونت دیده در آنها ساکن می شوند مانند خانه های معمولی و گاهی بزرگتر هستند. به زنان در این خانه ها چه تنها باشند چه با فرزندانشان اتاقی جداگانه داده می شود. اتاق پذیرایی آشپزخانه و سرویس های بهداشتی معمولا به صورت مشترک استفاده می شود. – خوابیدن بچه ها، استفاده از تلفن، ماشین ظرفشویی و لباسشویی معمولا در ساعت های معین انجام می شود. – زندگی در این خانه ها محدودیت سنی ندارد و فرقی نمی کند که زن خشونت دیده از بستگان، همسرش، همسر سابقش ، شریک کنونی و یا سابق زندگیش مورد خشونت و یا تهدید واقع شده باشد. – مدت اقامت در این خانه ها بسته به شرایط موجود می تواند بین چند روز تا چندین ماه باشد. – کارکنان این خانه ها به پناهجویان کمک می کنند محل اسکان دایم پیدا کنند و در صورت نداشتن درآمد از دولت کمک مالی بگیرند. – با وجود اینکه اعمال خشونت علیه مردان بسیار نادر است موارد انگشت شماری از خانه های امن برای مردان هم وجود دارد.

کشورهای عضو سازمان ملل متحد از سال ۱۹۷۵، هشتم مارس را به عنوان روز جهانی زن به رسمیت شناخته اند و هر سال آن را برگزار می کنند تا مبارزات و فعالیت های تاریخی ملی و بین المللی زنان جهان را گرامی بدارند و لزوم توجه به حق و حقوق زنان را یاد آوری کنند. اینکه این یاد آوری چقدر و برای چه کسانی مفید است و نتیجه بخش، بماند به مبحثی دیگر. امسال این روز در حالی با شعار “حضور زنان در تصمیم سازیها: چالشها و ایجاد تغییرات” برگزار می شود که حق و حقوق اولیه و انسانی زنان هنوز در بسیاری مجامع و محاکم رعایت نمی شود. بر اساس آمار ۷۰ درصد از زنان جهان تحت خشونت هستند. در هر ۱۲ ثانیه یک زن مورد آزار و اذیت قرار می گیرد و در ۹۵ درصد از موارد، خشونت اعمال شده از سوی مردان صورت می گیرد.

اولین باشید که نظر می دهید

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سوال امنیتی : لطفا پاسخ صحیح را وارد کنید! *